Anayasal Gerçek Karşılık İlkesi ve 2942 Sayılı Kanun’un 29. Maddesindeki Yeni Düzenlemenin Analizi

20.06.2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7584 sayılı Kanun, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 29'uncu maddesini tekrar düzenledi. Düzenleme ile; uygulamada adaletsizlikler yaratan kamulaştırmasız el atma davalarındaki tazmin ve davalı idareye tescil hükümleri kapsamında idare adına taşınmazın tesciline dair tapu işlemlerinde mahkemece belirlenen bedel üzerinden tapu müdürlüklerince yapılan işlem sırasında davacıya (malike) tahakkuk ettirilen ve böylelikle anayasal gerçek karşılık ilkesini aşındıran sorunlu ve yargı mercilerine yansıyan "tapu harcı" uygulamasının sona ermesi beklenebilir. 

Düzenlemedeki bir eksiklik ise şu olabilir. Kamulaştırmasız el atma davalarından verilen hükümler üzerine, ödenek için şart koşulan dava konusu taşınmazın davalı idarelere tapu devri yapılmasına, Kamulaştırma Kanunu Ek-4'e göre başvuru yapmasına ve 30 gün daha beklemesine rağmen, ilama dayalı alacaklarını tahsil edemeyen ve ilamlı icraya yoluna başvurmak durumunda kalan (takip alacaklısı sıfatı kazanan) maliklerden bu davalar nedeniyle 1983 tarihli 2942 sayılı Kanunda düzenlenmeyen (1934 tarihli 2548 sayılı Kanunla düzenlenen) %2'lik cezaevi yapı harcının tahsil edilmesi de anayasal gerçek karşılık ilkesi ile bağdaşmayan bir uygulamadır. 29'uncu maddenin yeni düzenlemesinde "bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler" ibaresi daha farklı kaleme alınarak uygulamada mağduriyetler oluşturan bu husus da düzeltilmiş olsaydı, bu davalarda yaşanan mali kayıp ve yükler nedeniyle maliklere yüklenen ve gerçek karşılık ilkesini fiilen aşındıran diğer durumların da önüne geçilmesi mümkün olabilirdi. Konu bu yönüyle de yargı mercilerine taşınmaya devam edecektir.